LOGO

مجله علمی فرهنگی رهنما (از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان) (ISSN ۲۳۸۳-۳۲۴۶)
 
  • یکشنبه سی ام بهمن 1390 - 9:34
  • دسته بندی : مجله شماره 12
  • هییت تحریریه: مدیر مسئول و هیئت تحریریه مجله

روش: این مطالعه یک مطالعه ی مروری بر تحقیقات انجام شده در ایران وجهان در مورد ارتباط افسردگی و اختلالات خلقی با قرص جلوگیری از بارداری ال دی(Low Dose) می باشد.

یافته ها:یافته های پژوهش حاضر،نشان داد که قرص جلوگیری از بارداری به تنهایی عامل خطری برای افسردگی نیست و وجود عوامل دیگری(در حین مصرف قرص)مانند دارا بودن نگرانی ها، احساسات منفي و اعتقادات منفي نسبت به اثردارو بر سلامت جسم در ایجاد علائم افسردگی نقش دارند.

نتیجه گیری: افسردگی يك مسأله چند عاملی است و روش تنظيم خانواده به تنهايي نمی تواند عامل افسردگی باشد. بیشتر بودن نارضایتی و اثرات منفی در کاربران قرص ترکیبی در برخی مطالعات به این علت می باشد که این مطالعات فقط در زنان تحت پوشش کلینیک های تنظیم خانواده و نه در کل جمعیت زنان انجام شده است و از طرف دیگر اکثر مطالعاتی که به وجود ارتباط بین مصرف قرص های جلوگیری از بارداری وافسردگی اعتقاد دارند ،به روش پلاسبو-کنترل نبوده اند واغلب آنها به صورت توصیفی بوده اند ، به همین دلیل با توجه به نتایج متفاوت در مطالعات، هنوز تحقیقات بیشتری مورد نیاز می باشد.

کلیدواژه ها: افسردگی،قرصهای ترکیبی پیشگیری از بارداری،عوارض جانبی.

مقدمه:

یکی از مشکلاتی که امروزه دنیا به ویژه کشورهای جهان سوم را تهدید می کند،رشد بی رویه ی جمعیت است (شاکری نژاد،1382).رشد جمعیت به شکل جهشی،مهمترین مانع رشد اقتصادی و اجتماعی در اکثر کشورهای توسعه نیافته است(پارک،ترجمه صدرايي، 1380) و انتظار می رود ، در دهه 2150 جمعیت جهان به تعداد 12-11 میلیارد نفر برسد که حدود 96 درصد رشد در کشورهای در حال توسعه رخ خواهد داد (اسپیراف ، ترجمه قاضی جهانی ،1383).

امروزه خدمات تنظیم خانواده و استفاده از روشهای جلوگیری از بارداری نه تنها به عنوان کلید کنترل جمعیت و بهبود سلامت زنان و کودکان بوده بلکه یکی از حقوق اساسی بشر نیز به شمار می آید (محمدي فر،1388).استفاده از این روشها از سال 1960 تاکنون از 400 میلیون حاملگی ناخواسته در کل دنیا پیشگیری نموده و موجب نجات زنان از حاملگی های ناخواسته، پر خطر و سقط های غیر ایمن شده است (کهن ،1383). مهمترین علل بارداریهای ناخواسته به ترتیب شیوع ، شکست در استفاده ازروشهای پیشگیری از بارداری و عدم استفاده ازروشهای مؤثر در پیشگیری از بارداری می باشند (حسيني ،1387).تحقیقات نشان داده اند که عوامل مختلفی از جمله ترس از عوارض،عدم شناخت روشها و باورهای غلط ،با عدم استفاده از این روشها ارتباط دارندو مهمترين علت عدم استفاده يا قطع مصرف روشها، عوارض جانبی آنها مي باشد (احمدشیروانی واميديان،1386). یکی از عوارضی که بطور شایع باعث قطع مصرف روشهای پیشگیری از بارداری می شود،تغییرات خلقی،افسردگی و میل جنسی است (اوت،2008).

در سرتاسر دنیا میزان بروز افسردگی در زنان، 2 برابر مردان است (فيف،2009) .اين تفاوت در شيوع افسردگی زنان نسبت به مردان، در سالهاي باروري زنان بيشتر مشهود است(مك دونالد ،2005).فاکتورهای هورمونی ، یکی از عوامل ایجاد کننده ی تفاوت در میزان افسردگی زنان نسبت به مردان هستند (سیموند،2001) و تغییرات آنها ازمهمترین علل افسردگی در زنان است (خباز بهشتی،1384).

بيرنه در سال 1984 بیان کرد که استروژن موجود در قرصهای جلوگیری از بارداری(Oral contraceptive pills) سبب افزایش خلق مثبت در زنان جوان می شود،همین موضوع باعث شد که توجه محققان به ارتباط بین قرص جلوگیری از بارداری با افسردگی جلب شود،که در این رابطه گزارشات مختلفي وجود دارد.

قرصهای جلوگیری از بارداری،بیشترین روش مورد استفاده در ایالات متحده آمریکا و اکثر نقاط جهان هستند و 80 درصد زنان در کل زندگی خود به نحوی با استفاده از این قرصها روبرو می شوند( اکانل،2007) و در ایران نیز با توجه به آمار 3/19 درصدی مصرف آنها،بیشترین روش مورد استفاده می باشند (اسلامی،1386).به همین دلیل اکثر تحقیقاتی که در زمینه ارتباط افسردگی و اختلالات خلقی با انواع روشهای جلوگیری از بارداری صورت گرفته است،مربوط به قرصهای خوراکی می باشند.

روش:

این مطالعه یک مطالعه ی مروری بر تحقیقات انجام شده در ایران وجهان در مورد ارتباط افسردگی و اختلالات خلقی با قرص جلوگیری از بارداری ال دی(Low Dose) می باشد که با جستجو در سایت های اینترنتی گوگل و کتابخانه مرکزی، 18مطالعه ی انجام شده در دنیا به همراه مطالعه ی نویسنده (مؤلف این تحقیق) در این زمینه مورد بررسی وتحلیل قرار گرفته است.

یافته ها:

رُز(2001)، ساندرز (2001)، کولکارنی(2005)وآلاگ (2006) در سالهای مختلف بامطالعات مقطعي برزنان مصرف كننده روشهاي جلوگیری از بارداری نشان دادند که اختلالات عصبی در میان مصرف کنندگان قرصهای ترکیبی بیشتر است و بیشترین علل قطع مصرف قرص های ترکیبی ، ترس از خطرات سلامتی و داشتن عوارض جانبی مانند پرمویی،افزایش وزن وتغییرات خلقی و روحی می باشند. مطالعه كوهي حبيبي(1384) نیزدر تهران نشان داد که مصرف قرص ال دي می تواند تا اندازه ای بر خلق ، روحیه وسطح اضطراب تأثیر بگذارد .

برخلاف نتایج مطالعات فوق ،دوک(2007)،در مطالعه كوهورت آينده نگرخود بر تعداد 5342 و4202 نفر با دو بررسي جداگانه به مدت 3 سال ، به اين نتايج دست يافت: زناني كه قرص را براي علل ديگري به جز جلوگيري از بارداري مصرف مي‌كنند 32/1 برابر بيشتر احتمال افسردگي دارند نسبت به زناني كه قرص را براي جلوگيري از بارداري مصرف مي كنند و بين سالهاي مصرف قرص وعلايم افسردگي ارتباطي معكوس وجود دارد به صورتی که هر چه زمان بیشتری از مصرف قرص بگذرد تعداد زنان دارای علائم افسردگی کاهش می یابد كه شاید این اثر به دلیل عادت کردن به مصرف قرص و از بین رفتن اثرات سایکولوژیک مصرف قرص باشد.دوك هیچ ارتباطی بین مصرف قرص ترکیبی و افسردگی در زنان جوان مشاهده نكرد.

اوت(2008) در مورد نتایج مطالعه ی کوهورت آینده نگر خود با تعداد328 نفر و مدت بررسي 41 ماه باپیگیري هاي هر 3ماه يكبار ،چنین ابراز داشت که میانگین خلق مثبت در زنان نوجوانی که قرص مصرف می کنند بیشتر از گروه هایی است که قرص مصرف نمی کنند ، میانگین خلق منفی در گروه مصرف کننده ی قرص کمتر است ،با افزایش تعداد هفته ها و سالهای مصرف قرص،میزان نوسانات خلقي و خلق منفی کاهش بیشتری یافته و خلق،ثبات بيشتري مي يابد.

يافته هاي مطالعه ي توصيفي همبستگي بلگین آکین (2010) درمصرف كننده‌هاي روشهاي پيشگيري از بارداري نشان داد که مصرف قرص پیشگیری از بارداری به تنهایی عامل خطری برای افسردگی نیست و وجود عوامل دیگری(در حین مصرف قرص)مانند سابقه بيماري افسردگی، مصرف دخانیات،تعداد زیاد فرزندان و زندگی دسته جمعی و غیر مستقل در ایجاد علائم افسردگی نقش دارند.

یافته ها ی مطالعه توصيفي تحلیلی آقایی(1390) در شهر اصفهان نشان داد که درجاتی از افسردگی درزنان مصرف کننده برخی روشهای جلوگیری از بارداری از جمله قرص وجود دارد اما افسردگی با نوع روش تنظيم خانواده ارتباطي ندارد. عوامل دیگری در حین مصرف قرص ،مانند نگرانی از اثر منفي قرص بر سلامتی، وضعیت رضایت از روش ومیزان درآمد ماهیانه با افسردگی ارتباط دارند. این عوامل طبق گفته لی و همکاران (2004)، سبب استرس های روحی می شوند و نقش استرس ها در زندگی به عنوان کلید افسردگی است (سیموند،2001 ص 31).

ادن (1999) در مطالعه اي توصیفی با هدف بررسي رضايتمندي و تأثير رواني فيزيكی پنج روش پيشگيري از بارداري بر 1466 زن دریافت که در تمام مصرف کنندگان قبلی و فعلی همه ی روشهای پیشگیری از بارداری درجاتی از اختلالات خلقی وجود دارد که ممکن است در قرصها به علت اثرات دارویی و در روشهای دیگر به علت مصرف خود روش باشد و قرص های جلوگیری از بارداری برخلاف باور مردم ،نسبت به روشهای دیگر تنظیم خانواده اثرات مخرب کمتری بر روح و جسم دارند.

وستوف(2007)در يك مطالعه كارآزمايي باليني برتعداد1716زن مصرف کننده قرص پیشگیری از بارداری دريافت كه اثرات جانبي قرصهاي تركيبي ازبيشترين و كم اهميت ترين علل قطع مصرف قرص هستندوزناني كه به هر علت داراي احساسات منفي هستنداحتمال بيشتري براي قطع مصرف دارند.

گلدزیر(1971)در دو مطالعه كارآزمايي باليني خود دريافت كه تفاوتي در عملكرد رواني مصرف کنندگان قرص و دارونما وجود ندارد و اثرات روحي ناشي از مصرف قرصها به دليل خواص دارويي نيست بلكه وابسته به احساسات و باورهاي فرد مي باشد .

بورگستروم(2008)نیز كه مطالعه اي با عنوان اثرات منفي قرص هاي ترکیبی پیشگیری از بارداری برخلق و ارتباط باخصايص شخصيتي را بررسی کرده بود، دریافت مصرف کنندگان قرص هاي ترکیبی كه شاكي از تأثير منفي قرص بر خلق هستند،در مقايسه با مصرف کنندگاني كه اين عوارض را تجربه نمي كنند، اضطراب و تشويش جسمي بيشتري دارند و داراي خصيصه شخصيتي حساس نسبت به استرس مي باشند و مصرف کنندگاني كه به علت اثرات جانبي قرص بر خلق، مصرف آن را قطع مي كنند در مقايسه با زناني كه مصرف قرص را به علت اثرات جانبي ديگري به غير از اثرات خلقي قطع مي كنند،امتيازات بالاتري از انزوا و بدگماني دارند.

روبینسون(2004) در يك تحقيق متاآناليزبا مرور نتایج 7 مطالعه کارآزمایی بالینی نشان داد که مصرف کنندگان روشهای پیشگیری از بارداری هورمونی نسبت به روشهای غیرهورمونی،افسردگی،عصبانیت،اضطراب و خستگی بیشتری دارند اما این اثرات منفی بر خلق ،ناشی از اثرات دارویی قرص ها نیست بلکه به دلیل اثرات روانی و سایکولوژیک مصرف قرص(دارو) می باشد.زنانی که دارونمای قرص های پیشگیری از بارداری را دریافت می کنند،همان اثرات جانبی گروه مصرف کننده قرص ها راتجربه می کنند واگر روشهای جلوگیری جهت درمان استفاده شوند اثرات جانبی دو برابر حالتی است که برای جلوگیری از بارداری مصرف شوند.

براسكي(2002) نیزدر يك مطالعه كارآزمايي باليني، به اين نتيجه رسيد كه درگروهي كه قبل از دريافت دارونما داراي ديدگاه و اعتقادات منفي دارو بر سلامت جسم مي باشند بعد از دريافت دارونما عوارض و اثرات منفي بيشتري نسبت به گروه هاي ديگر گزارش مي كنند.ذکر این نکته لازم است که تأثیر اعتقادات و باورها بر روی سلامتی ،ناشی از مصرف داروها ثابت شده است.

بحث و نتیجه گیری:

با بررسی یافته های برخی مطالعات انجام شده در مورد ارتباط افسردگی و اختلالات خلقی با قرص جلوگیری از بارداری ال دی با توجه به اين نكته كه برخي از زنان ممكن است واكنش هاي سوئی مانند بی قراری،افسردگی و نوسان خلقی نسبت به قرصها نشان بدهند(الکساندر، 2007) به نظر می رسد اين عارضه بيشتر به سبك زندگي آنها ارتباط داردتا مصرف قرص (ميلسوم، 2006). افسردگی يك مسأله چند عاملی است و روش تنظيم خانواده به تنهايي نمی تواند عامل افسردگی باشد.وجود عوامل دیگری(در حین مصرف قرص)در ایجاد علائم افسردگی نقش دارند .از یکسو زنانی که به مراکز بهداشتی درمانی مراجعه می کنند،نسبت به سلامتی خود بیشتر پیگیر هستند،به پرسنل بهداشتی اعتماد بیشتری دارند ، گزارشات مبتنی بر نارضایتی ها و مشکلات را بیشتر ابراز می دارند و شاید علت بیشتر بودن میزان افسردگی در آنان ،همین نکات باشد (دوک،2007).

در مطالعات قبلی بیشتر بودن نارضایتی و اثرات منفی در کاربران قرص ترکیبی به این علت می باشد که این مطالعات فقط در زنان تحت پوشش کلینیک های تنظیم خانواده و نه در کل جمعیت زنان انجام شده است و از طرف دیگر اکثر مطالعاتی که به وجود ارتباط بین مصرف قرص های جلوگیری از بارداری وافسردگی اعتقاد دارند ،به روش پلاسبو-کنترل نبوده اند واغلب آنها به صورت توصیفی بوده اند ، به همین دلیل هنوز تحقیقات بیشتری مورد نیاز می باشد(ادن،1999واکانل،2007).

منابع

*آقایی،آرزو.بررسي ارتباط افسردگی با روشهای رايج پیشگیری از بارداری در زنان تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهر اصفهان در سال 1390،پایان نامه کارشناسی ارشد مامايي ، 1390،صفحات115 -100.

*احمد شیروانی، مرجان. امیدیان، آمنه.استفاده از روش های طبیعی پیشگیری از بارداری و عوامل مرتبط با آن، مجله دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران(حیات)، 1386، دوره13، شماره 3، صفحات 47-37.

*اسپیروف، لئون. فریتس، مارک. آندوکرینولوژی زنان و ناباروری،ترجمه قاضی جهانی،بهرام.مهاجراني،سميرا.فدايي،اكبر .تهران،انتشارات گلبان، ویراست هفتم، 1383.

*اسلامی،محمد. ریاست اداره تنظیم خانواده وزارت بهداشت، سایت اینترنتی ایسنا. اخبار پزشکی،1386.

*پارک. درسنامه جامع پارک،ترجمه صدرایی، روزیتا .تهران،انتشارات میر،1380.

*حسینی. نرجس، مظلومی. سید سعید، فلاح زاده. حسین،مروتی شریف آباد.محمد علی" بررسی میزان تداوم و علل مرتبط با قطع روش های پیشگیری از بارداری در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهرستان یزد" مجله دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی شهید صدوقی یزد، دوره شانزدهم، شماره اول، بهار 1387، صفحات 80-75.

*خباز بهشتي، زهرا .زنان و افسردگي، تهران،انتشارات عطايي، چاپ اول، 1384 .

*شاکری نژاد، معصومه. جمعیت، باروری و تنظیم خانواده، تهران،انتشارات جامعه نگر، چاپ اول، 1382.

*كوهي حبيبي،لاله. رسوليان،مریم.ارتباط قرص هاي پيشگيري از بارداري با علايم افسردگي و اضطراب، فصلنامه اندیشه و رفتار،1384،سال11،شماره 3،صفحات 269-263.

*كهن، شهناز.فدايي،سيمين.صوابي،ميترا.دوازده امامي،شراره. اصول علمي استفاده از روشهاي پیشگیری از بارداري، اصفهان،انتشارات دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، 1383 .

*محمدي فر، مائده. بررسی مقایسه ای نگرش استفاده کنندگان روش های رایج پیشگیری از بارداری در مورد روش ها و عوامل مرتبط با آن در زنان تحت پوشش مراکز بهداشتی _ درمانی شهر اصفهان،پایان نامه کارشناسی ارشد مامايي ، 1388،صفحات98 -2.

· Aladag N,Muge F,Topsever P,Apaydin P,Gorpelioglu S .Differences between current users of barrier(male condom) and non barrier methods,European journal of contraception and reproductive health care,2006; 11(2):81-88.

· Alexander L,larosa JH,Bader H,Garfield S. New Dimensions in Womens Health,jones and Bartlett, 4th edi,2007.

· Barsky AJ, Saintfort R, Rogers MP, Borus JF.Nonspecific medication side effects and the Nocebo phenomenon,JAMA, 2002;287:622– 627.

· Belgin Akın,Ege E,Aksullu N,Demiro N,Erdem H. Combined Oral Contraceptives Use and Relationship with Depressive Symptoms in Turkey , Sexuality and Disability Journal, 2010;20:1-11.

· Borgström A, Odlind V, Ekselius L, Poromaa I.Adverse mood effects of combined oral contraceptives in relation to personality traits, Euro J of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 2008;141(2): 127-130.

· Byrne R.Possible Antidepressant effects of oral contraceptive, journal of clinical psychiatry, 1984 ; 45:350-352.

· Duke J,Sibbritt DW,Young AF,Dole R .Is there an association between the use of Oral contraception and depressive symptoms in yong Australian women?, Contraception J, 2007; 75:27-31.

· Fife R,Schrager,sarin .The hand book of woman's Health,ACP, 1th edi,2009.

· Goldzieher JW,Moses LE, Averkin E, Scheel C, Taber BZ. Nervousness and depression attributed to oral contraceptives: a double-blind, placebo-controlled study, American journal Obstetrics& Gynecology,1971; 111( 8): 1013–1020.

· Goldzieher JW,Moses LE, Averkin E, Scheel C, Taber BZ. A placebo-controlled double-blind crossover investigation of the side effects attributed to oral contraceptives,Fertil. Steril,1971; 22 : 609–623.

· Kulkarniy Y,Liew J,Garland KA,Doeel. Depression associated with combined Oral contraceptives,Australian .familyphysician,2005;34(11).

· Li RW, Lo ST, Teh KG, Tong NC, Tsu MY& et al .Impact of common contraceptive methods on quality of life and sexualfunction in Hong Kong Chinese women, Contraception ,2004 ;70 : 474– 482.

· Mc Donald.S,Thompson C.woman's Health,Elsevier Australia,2005.

· Milsom I. Contraception and family planning, Elsevier, 2006.

· O’Connell K, Davis A, Kerns J,Gians. Oral contraceptives: side effects and depression in adolescent girls ,Contraception,2007;75:299-304.

· Oddends bj.woman's satisfaction with birth control: a population survey of physical and psychological effects of oral contraceptives, intrauterine devices , condoms, natural family planning and sterilization among 1466 women,contraceptiopn, 1999 ;59: 77-258.

· Ott MA,Marcia L,Shew,Ofner S,Wanzhu.The Influence Of Hormonal Contraception On Mood and Sexual Interest among Adolescents, Archives of Sexual Behavior, 2008 ;37(4):605-613.

· Robinson SA,Dowell M, pedulla D , Mcc auley.Do the emotional side effects of hormonal contraceptives come from pharmacologic or psychological mechanism?, Medical hypotheses, 2004 ;63: 273-289.

· Ross C, Coleman G, Stojanovska C. Relationship between the NEO personality inventory revised neuroticism scale and prospectively reported negative affect across the menstrual cycle, journal Psychosomotor. Obstetrics& Gynecology,2001; 22 : 165–176.

· Sanders.S,Graham CA,Bass J,Bancroft J .A Prospective study of the effect of oral contraceptive on Sexuality and well-being and their relationship to discontinuation,Contraception ,2001;64:51-58.

· Simonds .S L.Depression and Women, Elsevier Saunders, 9th edi, 2001.

· Westhoff CL, Heartwell S, Edwards S ,Zieman M, Stuart G& et al .Oral Contraceptive Discontinuation: Do Side Effects matter?, American journal Obstetrics & Gynecology,2007 ; 196(4): 412.e1–412.e7.


کلمات کلیدی: مامایی, افسردگی, پیشگیری از بارداری

آخرین مقالات و مطالب

 
» شاپا ( یکشنبه بیست و هفتم مهر 1393 )
» کسب موفقیتهای پی درپی ( سه شنبه یکم مهر 1393 )
» نشریه رهنما ( دوشنبه پنجم اسفند 1392 )
» راهنمای نویسندگان ( جمعه چهارم اسفند 1391 )
» جواب به نظرات دوستان در مورد مجله ( پنجشنبه شانزدهم تیر 1390 )
» بررسی چگونگی تأثیر گوشت بر افزایش احتمال ابتلا به سرطان پستان ( پنجشنبه هفتم فروردین 1393 )
» آیا مس آزاد شده از آیو دی مسی CuT380A آثار سیتوتوکسیک و ژنوتوکسیک دارد؟ ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» گزارش یک مورد تجویز سیپرو فلوکساسین در بارداری ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» الگوی دیروز و شکوفایی دانشجوی امروز ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» مشاوره در دوران یائسگی ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» راهنمای استفاده از پورتال PMDR(Portal of Medical Digital Resources) ( دوشنبه یازدهم آذر 1392 )
» اخبار دانشگاهی ( دوشنبه یازدهم آذر 1392 )

درباره ما


مدیر مسئول و هیئت تحریریه مجله ٍ : رهنما فصلنامه علمی فرهنگی است که به صورت چاپی و الکترونیکی مطالب علمی، فرهنگی، مقالات علمی، تکالیف باارزش دانشجویان و حتی ترجمه متون علمی جدید دانشجویان را بعد از کارشناسی چاپ و منتشر می کند.
هر فصل یک شماره دارد. البته بهار و تابستان معمولا دو شماره با هم منتشر می شود.

شما هم می توانید برای ما مقاله و تکالیف خود را بفرستید.

ایمیل : mui.rahnama@gmail.com