LOGO

مجله علمی فرهنگی رهنما (از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان) (ISSN ۲۳۸۳-۳۲۴۶)
 
  • دوشنبه بیستم مهر 1388 - 10:26
  • دسته بندی : مجله شماره 3و 4
  • هییت تحریریه: مدیر مسئول و هیئت تحریریه مجله

بیمار حق داردا ز پزشکان و پرستاران در مورد تشخیص نوع درمان و پیش اگهی بیماری  اطلاعات دقیق بخواهد و ان ها این اطلاعات را باید به زبان ساده به بیمار بازگو کند.در مواقع اورژانسی که بیمار قادر به تصمیم گیری نمی باشد یکی از نزدیکان قانونی او تصمیم گیری کند.(1)

علاوه بر ان اموزش به بیمار به عنوان یکی از اجزای هسته ای (core )دربرنامه ی  اموزش پرستاری شناخته شده است اما معمولا پرستاران در مورد اموزش به بیمار دچار فقدان اموزش رسمی هستند.(2) در کشورهای اروپای غربی هسته ی مرکزی اموزش به بیمار پزشک عمومی می باشد (3)اموزش به بیمار یکی از مداخلات کلیدی در پرستاری می باشد در بسیاری از کشور ها این امر که به بیمار باید اموزش داد به صورت یک قانون وجود دارد.(4)

. نیاز ها و تقاضا های عمومی افراد محرک اصلی مدرنیزه هستند امروزه افراد دوست دارند که در مورد نحوه ی درمانشان این که کجا وبه وسیله ی چه کسی درمان میشوند انتخاب اگاهانه داشته باشند.(5)شواهد زیاد وجود دارد که اموزش به بیمار تاثیرات مثبتی بر خود مراقبتی بیماران داشته.(6)

همان طور که براساس تئوری اورم (orem self- care model of nursing)انسان ها توانایی بالقوه کسب دانش و مهارت های مورد نیاز و هم چنین انگیزه ی لازم برای انجام مراقبت از خود و خانواده شان را دارند.(7)هم چنین اورم بیماران را به سه دسته ی وابسته متوسط و مستقل تقسیم می کند و برای هر یک نقش بیمار و نقش پرستار را در ارائه ی مراقبت تعیین می کند .در بیمار وابسته نقش پرستارcompensation wholy یا جبران کامل میباشد .در بیمار متوسط نقش ها نسبی اند ودر بیمار مستقل نقش پرستار supportive و حمایتی است که از طریق اموزش این نقش انجام می گیرد .(8)

اهداف :هدف از مطالعه تعیین استاندارد های اموزش به بیمار در بالین و هم چنین تعیین موانع موجود می باشد .

روش:در این مقاله با رجوع به مقالات و کتب موجود  درزمینه ی  اموزش به بیمار برای تعیین استاندارد ها و نظر سنجی از تعدادی پرستار شاغل در بیمارستان ها برای تعیین موانع اموزش به بیمار انجام گردید.

یافته ها :اموزش به بیمار معادل واژه های patient education/ patient teaching.به معنای مجموعه ای برنامه ریزی شده از فعالیت های طراحی شده ی یادگیری, برای کمک به افرادیکه یا بیمارند ویا قبلا تجربه ای از بیماری داشته اند. برای تغییر در رفتار های بهداشتی که باعث ایجاد سلامتی در فرد می شود.

هدف اصلی از اموزش به بیمار در گیر کردن افراد در امر مراقبت از خود به منظور افزایش کیفیت خدمات ارائه شده و ارتقای سطح سلامت . (10)

مراحل:

·         ارزیابی فردی و ثبت ان:این مرحله شامل جمع اوری اطلاعات در مورد بیمار, خانواده ی او وضعیت بهداشتی, بیماری و...بهتر است اطلاعاتی که از بیما ر جمع اوری می شود در یک فرم مخصوص  ثبت شود.

·         نیازسنجی و ثبت ان: تعیین نیازهای اموزشی بیمار .بیماران چه چیز هایی می خواهند بدانند.این مرحله بر اساس اطلاعاتی که در مرحله ی اول به دست می ایند انجام می شود . هم چنان جمع اوری اطلاعات ادامه دارد . پرستاران تا زمانی که به شناخت کافی از انسان و نیاز های مرتبط با سلامتی او دست نیابند نمی توانند از راهی به جز شانس و تصادف به بیمارانشان مراقبت ارائه دهند.

اموزش هایی که بیمار دریافت میکند باید بر اساس نیاز ها توانایی ها و ترجیحات یاد گیری او باشد .بعد از تعیین نیازها باید انها را در یک فرم مخصوص ثبت نمود.

·         تدوین اهداف :تنظیم اهداف یادگیری یکی از بنیادی ترین مراحل در کل فرایند اموزش به بیمار است.اهداف بر اساس نیاز های شناسایی شده تدوین میشوند.

تعریف اهداف:عبارت ساده ای از نتایج مورد انتظار هستند که بیمار به ان ها دست می یابد .اهداف اموزش به بیمار را به سه دسته تقسیم می کنند.

     

 1)اهداف حیاتی   :      دست یابی به ان اجبار است.(مقدار صحیح انسولین را برای تزریق داخل سرنگ بکشد)

2)اهداف بایدی      :   اهدافی که بهتر است  به دست ایند.(بیان دلایل منطقی مصرف دارو های ضد دیابت)

3)اهداف ایده ال   :      ذست یابی به ان خوب و ایده ال  است.(بهبود بیمار از نظر بهداشت جسمی روحی و روانی

 

اهداف در سه حیطه ی اگاهی ونگرش و روانی حرکتی باید تدوین شود.

·         انتخاب روش اموزش :روش مورد استفاده باید مرتبط با براورد ساختن حیطه ی ان هدف باشد .در مورد اگاهی ها :سخنرانی مطالب چاپی پرسش و پاسخ

مهارت ها :نمایش عملی نمایش با وسایل سمعی بصری راهنمای خود اموز گام به گام

نگرش :مثال های موردی ارائه ی تجربیات مشترک.

·         مداخله یا اموزش :انتقال اطلاعات به بیمار که بر اساس روش انتخاب شده در مراحل قبل انجام می شود.در این مرحله مهارت های ارتباطی به میزان زیادی باید مورد توجه قرار گیرد.

·         ارزشیابی و ثبت اموزش به بیمار:تعیین این که ایا یادگیری اتفاق افتاده است؟فعالیت های ارزشیابی بایستی به طور مستقیم با اهداف یادگیری که در ابتدا تنظیم شده مرتبط باشد.برای تنظیم سوالات ارزشیابی می توانید اهداف تنظیمی خود را به صورت سوالی در اورید.

مثلا هدف:بیمار بتواند مقدار صحیح انسولین را داخل سرنگ بکشد.

سوال ارزشیابی:ایا بیمار می تواند مقدار صحیح انسولین رابرای تزریق داخل سرنگ بکشد؟

 (5;9-12)

استاندارد های اموزش به بیمار و خانواده ی او:

الف)استاندارد های مربوط به مرحله ی ارزیابی.در این مرحله بهتر است از یک پرسشنامه استفاده شود .که اطلاعات جمع اوری شده در ان ثبت می شود .(11)

ب)استاندارد های نیاز سنجی:

ü      اطلاعات فردی که قبل از ترخیص نیاز است باید تعیین شود

ü      انچه که فرد نیاز دارد برای انجام کار های روزانه اش بداند باید تعیین شود

ü      مهارت های مورد نیاز برای اجرای درمان و مراقبت ها باید تعیین شود

ü      فاکتور هایی که بر یادگیری تاثیر میگذارند مثل معلولیت های جسمی و عقلی تعیین شود

ü      نیاز های فرد در هر یک از حیطه های زیر و نسبت ان باید تعیین شود.

·         مشکلات بهداشتی                          

·         تشخیص بیماری

·         داروهای تجویز شده

·         رزیم غذایی

·         محدودیت های فعالیتی (فعالیت جنسی و....)

·         غربالگری تشخیصی و ازمایشات

·         معیار های پیشگیری از عود مجدد.

·         منابع مالی

·         مراجعات بعدی

·         عمل جراحی

·         اقدامات سر پایی

·         درد و اداره ی ان

·         تصویر بدنی

·         زمان شروع فعالیت

·         دوره ی نقاهت بیماری

·         خواب و استراحت

·         دفع و .....

ü      نگرش بیمار برای پذیرش و هماهنگی مهارت ها و رفتار های بهداشتی در زندگی روزانه اش باید تعیین شود.

ü      نکاتی که برای امنیت بیمار در منزل لازم است (جلوگیری از سقوطو عوارض دارو و....)تعیین گردد.

ü      فرهنگ بیمار و تاثیرات ان بر فرایند یادگیری تعیین گردد

 

ü      میزان هیجان بیمار و استرس که بر فرایند یادگیری تاثیر خواهد گذاشت تعیین شود

 

ü      وکیل یا فردی که در صورت عدم اموزش پذیری یا در مواقع اورژانسی که بیمار قادر به

تصمیم گیری نمیباشد باید تصمیم بگیرد یا اموزش داده شود باید تعیین گردد.

ü       

ü      این که چه افرادی در اموزش و درمان فرد شرکت داشته باشند از خودش سوال شود.

ü       

ü      اگاهی تجارب و مهارت های قبلی فرد در مورد هر یک از نیاز های اموزشی تعیین گردد.

 

ü      نیاز ها ثبت شود.

ج)استاندارد های مربوط به اهداف

ü      اهداف باید بر اساس نیاز های شناسایی شده تنظیم شوند.

ü      اهداف باید به سادگی قابل اجرا باشند

ü      باید بیمار محور باشد

ü      بر اساس عملکرد بیمار نوشته شود مثلا بیمار بتواند انسولین روزانهی خود را به درستی در محل مناسب تزریق کند.

ü      هر هدف فقط شامل یک فعل عملکردی باشد

ü      اهداف حیاتی حتما در برنامه گنجانده شوند

ü      اهداف به صورت کتبی نوشته شود

ü      در تنظیم اهداف فردی که ارزیابی نیاز ها را انجام داده حتما مشارکت داشته باشد.

ü      اهداف به صورت قابل اندازه گیری نوشته شود.مثلا بیمار سه تا چهار گروه اصلی مواد غذایی را بیان کند .

ü      اهداف بر اساس منابع موجود قابل دستیابی باشد

ü      اهداف براساس زمان موجود برای اموزش تنظیم شوند

ü      حیطه ی مربو ط به هر هدف باید مشخص شود.

ü      هر هدف یک وظیفه ی ساده که بیمار باید انجام دهد را در بر بگیرد .

د)استاندارد های مربوط به اموزش یا مداخله:که 2دسته می شوند .

1-د)استاندارد های ارتباط با بیمار:

ü      قبل از هر تدریس معرفی انجام شود.(دانستن نام پرستار یا فرد اموزش دهنده توسط بیمار)

ü      بیمار در وضعیت نا مناسب نباشد.(برهنه بودن و....)

ü      یک مکان امن و خلوت ایجاد شود

ü      ابتدا رابطه ای درست و صمیمانه با بیمار برقرار شود

ü      بیماریکه با زبان شما صحبت نمی کند یک مترجم حضوری برایش مد نظر قرار دهید

ü      به حرف های بیمار خوب گوش بدهید

ü      به واکنش های هیجانی پاسخ دهید

ü      صادق و خالصانه باشید

ü      امین و راز دار باشید

ü      رعایت timing:اطلاعات در زمان مناسب داده شود مثلا خطرات عمل جراحی  حتما باید قبل از تصمیم گیری بیمار برای جراحی به او گفته شود.

ü      به طور واضح و شمرده صحبت کنید.

ü      مرتبا باز خورد بگیرید

ü      میزان زمان در نظر گرفته شده برای اموزش (حد اقل زمان 7 دقیقه است)

2-د) استاندارد های مربوط به محتوا

ü      برنامه ی زمان بندی شده برای اموزش وجود داشته باشد

ü      محتوای اطلاعاتی که داده می شود باید درست باشد

ü      محتوا پوشش دهنده ی اهداف باشد

ü      از نظم و ترتیب مناسب برخوردار باشد

ü      بیشتر اطلاعات کار بردی و عملی را بدهید

ü      بر نکات مهم و کلیدی تاکید کنید

ü      اطلاعات را تکرار کنید

ü      مهمترین اطلاعات را بنویسید

ü      به وظایف خود بیمار تاکید کنید

ü      انچه که اتفاق خواهد افتاد را توصیف کنید

استاندارد های اموزش کتبی

ü      عدم وجود کلمات تخصصی و مبهم در عنوان ومتن پمفلت

ü      داشتن شماره ی صفحه

ü       داشتن فهرست مطالب

ü      داشتن فهرست منابع

ü      شماره خط مناسب(حد اقل فونت شماره ی 12 یا معادل ان )

ü      تایپ شدن مطلب

ü      درست بودن محتوای مطلب

ü      ذکر کردن بر روی پمفلت که برای چه سطح سوادی تهییه شده است

ü      برای فهم بعضی از مطالب از تصاویر مناسب استفاده شود

ü      تصاویر ساده بوده کاملا توضیح داده شود

ü      زیر اصطلاحات و نکات مهم خط کشیده یا با حروف بزرگ نوشته شوند

ü      جملات اصلی هر پاراگراف که در ابتدای ان می اینددر رابطه با موضوع مورد بحث باشد

ü      جملات تا حد امکان کوتاه باشند

ü      در هر جمله بیش از یک مفهوم به کار گرفته نشود

ü      ثبات در استفاده از اصطلاحات امری ضروری می باشد(13)

استاندارد های ارزشیابی

ü      تغییر نیاز ها مد نظر قرار داده شود.

ü      میزان دستیابی به اهداف تبیین شود.

ü      تغییر در اگاهی و نگرش و عملکرد اندازه گیری شود

ü      موانع رسیدن به اهداف مشخص شود

ü      واقع بینانه بودن اهداف تبیین شود

ü      مناسب بودن روش اموزشی مورد استفاده در رابطه با هدف یادگیری تعیین شود

ü      ارزشیابی از ابتدای فرایند اموزش به بیمار شروع شود

ü      این که روش مورد استفاده بهترین روش بوده یا روش دیگری می توانست با کارایی بیشتر برای دستیابی به هدف استفاده شود مشخص شود.

ü      ارزشیابی در فرم های مخصوص اموزش به بیمار ثبت شود.(2-6;9-18)

مشکلات و موانع اموزش به بیمار

1)کمبود وقت پرسنل برای اموزش

2)کمبود مهارت های اموزشی

3)کمبود اطلاعات کافی برای اموزش

4)نداشتن مهارت های ارتباطی

5)نداشتن انگیزه ی پرسنل برای اموزش

6)کمبود حمایت های مدیریتی و سازمانی

7)کمبود منابع مادی و امکانات اموزشی

8)نداشتن سواد بیمار و همراهانش

نتیجه گیری .از ان جا که بسیاری ازپرستاران در زمینه ی اموزش به بیمار اطلاعات کافی ندارند نتایج این مطالعه می تواند به منظور استفاده ی پرستاران و سایر مراقبین بهداشتی در زمینه ی اموزش به بیمار به طور موثر و کار بردی استفاده شود .

 کلمات کلیدی :اموزش به بیمار, استاندارد ها ,اموزش در بالین

Reference List

 

            (1) اتش خانه .م –حقوق بيمار .شيراز –سا زمان تامين اجتماعي .مديريت درمان.1380ص160-210

            (2) Giulia Lamiania baAF. Teaching nurses how to teach: An evaluation of a workshop on patient education. patient education 2008;75(2).

            (3) Adriaan Visser aADaJB. Patient education in Europe: united differences. patient education 2001;44(1).

            (4) Alan Skelton. Evolution not revolution? The struggle for the recognition and development of patient education in the UK. patient education 2001;44(1):23-7.

            (5) Dent j, Harden R. A practical guide for medical teacher. 2 ed. 2005.

            (6) André Giordan SJaAG. A new approach for patient education: beyond constructivism. patient education 1999;38(1).

            (7 دهقان نيري ناميد, جلالي نيا فاطمه , نظريه پردازي در پرستاري ,تهران انتشارات بشري .1383.بخش 4.ص248

            (8) اگلتون و پيتر ,تئوري هاي پرستاري .ترجمه ي رسول تبريزي .تهران انتشارات بشري 1383.فصل 1 ص5

            (9) Coates.V. education for patient and clients. 1 ed. routledge; 2000.

            (10)خدايار فاطمه الهي نسرين اموزش به بيمار در بيماري هاي تنفس چاپ 1 زاهدان 1384

            (11) كاتهام مارگارت باربارالين ناپ مباني اموزش به بيمار انتشارات كنكاش ترجمه دكتر فاطمه درخشاني 1377ص7

            (12) Shepard K, Call M. hand book of teaching for physical the patients. 2 ed. us: 2002.

            (13) ريسي دانا منيره كيفيت كتابچه هاي اموزشي تهيه شده توسط دانشجويان پرستاري دانشگاه سمنان .مجله ايراني اموزش در علوم پزشكي 1385

            (14) معزي داريوش ريزابي ناهيد اصول و روش هاي اموزش بع بيمار انتشارات سخن گستر تخران 1383

            (15) Arjen P.Stoop aAvRaMB. Using information technology for patient education: realizing surplus value? patient education 2004;54(2):187-97.

            (16) Kirsi Johansson aHL-KSSaTL. Need for change in patient education: a Finnish survey from the patient's. patient education 2003;53(2).

            (17) Ansa Ojanlatva. Patient education in Finland. patient education 2001;44(1).

            (18) Jacqueline Martinalia CB. A checklist to improve patient education in a cardiology outpatient setting. patient education 2001;42(3).

 

 

 


کلمات کلیدی: آموزش پزشکی

آخرین مقالات و مطالب

 
» شاپا ( یکشنبه بیست و هفتم مهر 1393 )
» کسب موفقیتهای پی درپی ( سه شنبه یکم مهر 1393 )
» نشریه رهنما ( دوشنبه پنجم اسفند 1392 )
» راهنمای نویسندگان ( جمعه چهارم اسفند 1391 )
» جواب به نظرات دوستان در مورد مجله ( پنجشنبه شانزدهم تیر 1390 )
» بررسی چگونگی تأثیر گوشت بر افزایش احتمال ابتلا به سرطان پستان ( پنجشنبه هفتم فروردین 1393 )
» آیا مس آزاد شده از آیو دی مسی CuT380A آثار سیتوتوکسیک و ژنوتوکسیک دارد؟ ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» گزارش یک مورد تجویز سیپرو فلوکساسین در بارداری ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» الگوی دیروز و شکوفایی دانشجوی امروز ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» مشاوره در دوران یائسگی ( شنبه دوم فروردین 1393 )
» راهنمای استفاده از پورتال PMDR(Portal of Medical Digital Resources) ( دوشنبه یازدهم آذر 1392 )
» اخبار دانشگاهی ( دوشنبه یازدهم آذر 1392 )

درباره ما


مدیر مسئول و هیئت تحریریه مجله ٍ : رهنما فصلنامه علمی فرهنگی است که به صورت چاپی و الکترونیکی مطالب علمی، فرهنگی، مقالات علمی، تکالیف باارزش دانشجویان و حتی ترجمه متون علمی جدید دانشجویان را بعد از کارشناسی چاپ و منتشر می کند.
هر فصل یک شماره دارد. البته بهار و تابستان معمولا دو شماره با هم منتشر می شود.

شما هم می توانید برای ما مقاله و تکالیف خود را بفرستید.

ایمیل : mui.rahnama@gmail.com